Opowieści o domu i okolicy

Beskidy były niegdyś schronieniem zbójników, a najsłynniejszy z nich, Ondraszek (Ondráš) z Janovic, według opowieści został banitą po tym, jak pomógł ojcu uciec z więzienia na zamku Hukvaldy. Jego drużyna miała działać na obu brzegach Ostrawicy i bronić biednych przed panami.

Legendy umieszczają kryjówki Ondraszka i zakopane skarby w okolicach góry Lysá hora. Historyczny rdzeń opowieści kończy się w 1715 roku, kiedy Ondraszka zabił jego towarzysz Juráš; kolejne wersje tej historii przez pokolenia dopowiadała ludowa wyobraźnia.

Młody pasterz znalazł podobno u stóp Súlova kamień lśniący jak klejnot. Gdy wydobył go z ziemi, ze skały trysnął potężny strumień i popłynął w stronę osad przy kuźnicach.

Dzika woda miała się uspokoić dopiero wtedy, gdy nieszczęsnego pasterza pochowano przy źródle. Legenda na swój sposób tłumaczy siłę górskiej rzeki, która przez stulecia dawała okolicy utrzymanie, a zarazem budziła respekt.

Według dawnych opowieści we wnętrzu góry Lysá hora leży wielkie jezioro. Gdy jego ściany kiedyś pękną, woda zaleje krainę u jej stóp. Inne historie umieszczają w podziemiach wojsko śpiących rycerzy śląskich, którzy ruszą ludziom na pomoc w najcięższej chwili.

Jaskinie mają kryć także skarby strzeżone przez węża w złotej koronie. Opowiada się też o pustelniku na szczycie i o otworze tak głębokim, że odgłos wrzuconego kamienia rozlegał się dopiero po długiej chwili.

W jaskini Šipka w Štramberku mają według legendy mieszkać mali strażnicy skarbów i zaczynać się tajemny korytarz, który prowadzi aż na Radhošť. Podziemia w ludowych opowieściach łączyły odległe miejsca i dawały schronienie w czasach zagrożenia.

Inna opowieść wspomina gwałtowną ulewę, która miała ocalić mieszkańców przed tatarskimi najeźdźcami. Od tego wydarzenia tradycja wywodzi także wypiekanie pierników w kształcie uszu (štramberské uši).

Według jednej z wersji opowieści pod krzyżem pochowano strażnika granicznego zamordowanego przez przemytników. Na pograniczu Śląska, Moraw i dawnych Węgier biegły przez górski teren przemytnicze ścieżki, którymi przenoszono przede wszystkim sól i tytoń.

Prawdziwe starcia przemytników ze strażą skarbową kończyły się czasem tragicznie. Które z nich dało miejscu nazwę, nie da się już jednak ustalić z pewnością.

Przy urwisku na Súlovie mają się według tradycji zebrać na końcu czasów sprawiedliwi. We wnętrzu góry leży podobno skarb, którego strzeże tajemniczy król Beskidów.

Pewien biedny góral miał próbować wykopać go w Wigilię. Ledwie uderzył w ziemię, rozpętała się niszczycielska burza. Wrócił do domu bez skarbu, ale ze świadomością, że niektórych miejsc nie należy zdobywać siłą.